Kalp hastalıkları denildiğinde aklımıza hep erişkinlerdeki kalp krizi ve buna sebep olan kalp damar hastalıkları gelir.  Oysa en az yetişkinlerin kalp hastalıkları kadar ciddi sonuçlar doğurabilecek pek çok kalp hastalığı çocuklarda daha anne karnındayken bile ortaya çıkabilir.  Buna karşın bu kalp hastalıklarının  küçük bir kısmında belirtilerin otaya çıkması  zaman zaman ileri çocukluk yaşlarına kadar gecikebilir.

Çocuk kalp sağlığı için nelere dikkat edilmeli?

Yaş ilerledikçe artan aktiviteler ve özellikle spor aktivitelerine etkin katılımlarla, çok az da olsa gizli kalmış ve normal şartlarda belirti vermeyen bazı kalp hastalıkları, özellikle ritim problemleri ciddi sonuçlar doğurabilir.

İşte bu sebeple çocukların kalp hastalıkları açısından anne karnında ve doğduktan sonra hiç bir yakınmaları olmasa da kontrolleri gereklidir.

Hamilelik döneminde 16-18. haftalarda bir çocuk kalp doktoru tarafından bebeğe yapılacak ekokardiyografi (fetal ekokardiyografi) ile pek çok doğuştan kalp hastalığı tespit edilip doğum sonrası için gerekli önlemler alınabilir. Ancak bu işlemdeki doğruluk oranının bebek kalbindeki gelişimin sürekli olması nedeniyle %85 civarında olduğunu da unutmamak gerekir.

Doğuştan kalp hastalıkları her yüz bebekten birinde görülür

Bu hastalıkların hepsi aynı ciddiyette değildir. Bunların bazıları için doğumdan sonraki saatler / günler içerisinde müdahale gerekirken, bazıları müdahale için daha ileri yaşları bekleyebilir.  Müdahale edilecek hasta sayısı bu hastaların yaklaşık dörtte biridir. Bir kısım doğumsal kalp hastalığı da hiçbir belirti vermeden ileri yaşlarda tesadüfen tespit edilebilirler. Bu nedenle her bebeğin hayatında en az bir kez bir çocuk kalp doktoru tarafından muayene edilmesinde fayda vardır.

Spora başlayan çocuklara dikkat!

Bu kontroller özellikle aktif spor yapacak çocuklarda önem kazanır. Normal yaşam koşullarında belirti vermeyecek ya da hiçbir sorun çıkarmayacak olan kalp hastalıkları  aktif spor yaparken yaşamı tehdit edebilirler.  Spor aktiviteleri sırasındaki aşırı güç kullanımı ve heyecan normal şartlarda hiçbir belirti veremeyecek olan bir kalp hastalığının hayatı tehdit eder hale gelmesine neden olabilir.

Kalbin ritim problemleri de ağır egzersizler sırasında belirti veren gizli seyredebilecek hastalıklardandır. Kalbin iletim sistemindeki bir sorun yıllarca sessiz kalıp bir spor müsabakası ya da bir sınav heyecanı sırasında yaşamı tehdit edebilir. Bu sebeple  bireysel ya da takım sporlarından birini profesyonel olarak yapmayı düşünen her çocuk bir çocuk kalp doktoru tarafından kontrol edilmelidir.

Çocukların sağlık kontrolünde tansiyonu ölçülmeli

Hipertansiyon çocukluk çağında da sıkça görülebilen ve kalıcı hasarlara yol açabilecek bir kalp damar hastalığıdır. Bu nedenle çocukların 3 yaşından itibaren sağlık kontrolleri sırasında tansiyonlarının ölçülmesi önemlidir.  Üç yaşından itibaren yılda bir kez yapılacak olan tansiyon ölçümü ve doktorun muayene  sırasında dikkat edeceği bazı bulgularla hipertansiyon ve ona bağlı sorunlar erkenden tespit edilerek gerekli tedaviler planlanabilir.

Sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları önemlidir

Beş ile on beş yaş grubu arasında ise sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları sonucu genetik olarak yatkınlığı olan çocuklarda romatizmal kalp hastalıklarının görülme olasılığı vardır. Ağır kalp hasarına yol açması açısından romatizmal kalp hastalıklarından korunmak çok önemlidir. Bu amaçla, boğaz enfeksiyonlarında mutlaka boğaz kültürü alınması önemlidir.  Boğaz kültüründe beta hemolitik streptokokun tespiti halinde uygun ve yeterli sürede bir antibiyotik tedavisi romatizmal kalp hastalıklarından korunmak için faydalı olacaktır.

Değişen beslenme alışkanlıkları ve obeziteye dikkat

Son olarak değişen beslenme alışkanlıkları ve yaşam koşulları nedeniyle obesiteye de dikkat çekmek yerinde olacaktır.  Anaokulu çocuklarında %12 civarında olan obesite oranı ergenlik yaşlarına doğru %20’ye ulaşmıştır.  Obezite bir çok hastalık için zemin oluşturmanın yanı sıra çocukluk çağında vücutta oluşan bu yapısal değişiklik, ileri yaşlardaki kalp ve damar hastalıkları için ciddi bir risk teşkil etmektedir.

Prof. Dr. Serdar KULA
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Çocuk Kardiyoloji

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here