Bebek ve çocuklarda yüksek ateş nasıl düşürülür?

Çocuklarda yüksek ateş olduğunun göstergesi vücut sıcaklığının normal değerlerin üzerinde olmasıdır. Çocuklarda yüksek ateş nasıl düşürülür sorusunu yanıtlamadan önce ateşin kaç derece olduğunu doğru tespit etmek gerekir. Normal vücut sıcaklığı 36,5 derecedir. Bunun üzerindeki ısı ateş olarak adlandırılır. Ateş ölçülürken, koltuk altından 37.4°C, ağızdan 37.5°C, popodan 38°C, kulaktan ölçümlerde 37.5°C üzerindeki çıkan değerler çocuklarda yüksek ateş olarak kabul edilir. Peki yüksek ateş nasıl düşürülür?

Bebek ve çocuklarda yüksek ateş nasıl düşürülür?

Bebeklerde ateş nasıl ölçülür?

Altı aydan küçük bebeklerde kulaktan yapılan ölçümler daha doğru sonuç verir. Bu sebeple beklerde ateş nasıl ölçülür diye düşünüyorsanız, en doğrusu yenidoğanlarda ilk 1 ay koltuk altından; 4 hafta-5 yaş arası çocuklarda ise koltuk altı ve kulaktan yapılmasıdır.

Yetişkinlerde ateş nasıl düşürülür, sorusunun yanıtı aslında çok farklı değildir. Aynı şekilde müdahale edilir ancak bebek ve çocuklarda su kaybı daha fazla ve hızlı yaşadığı için onlarda tehlike daha yüksektir. Ateş nasıl düşürülür sorusunun yanıtı her zaman çok basit olmayabilir. Zira ateş bir hastalık değildir bir hastalık sebebiyle oluşan durumdur.

Ağızdan ateş ölçümü bebeklerde zor olabilir onun için ölçüm küçük bebeklerde emzik termometrelerle yapılabilir.  Popodan ölçüm, yaparken dijital termometre temiz olmalı ve bebeğe nazik davranılmalıdır. Aksi halde yaralanmaya sebep olunabilir. Kulaktan ölçüm yaparken, her iki kulaktan birkaç defa ölçüm yapılmalı ve en yüksek değer baz alınmalıdır.

Koltuk altından ölçüm yaparken ise önce çocuğun koltuk altı kurulanmalı sonra ölçüm yapılmalıdır. Çocuklarda en sık tercih edilen yöntemdir. Yenidoğanda en uygun ölçüm şeklidir.  Plastik şerit termometreyle ölçüm için şerit alına yapıştırılır, vücut sıcaklığı bir dakika sonra renk değişikliği skalasından okunur. Bu yöntemle ölçüm güvenilir değildir.

0-3 ay arası bebeklerde, normalin üstünde vücut ısısı tespit edildiğinde ateş kaç olursa olsun doktora başvurun!

 

Ateş bir hastalık değil belirtidir!

Ateş korkusu nedeniyle telaş yaşayan aileler sağlık merkezlerini gereksiz kullanma ve gereksiz tedavilere neden olabilmektedir. Oysa ateş ile birlikte bakterilerin ölmesi hızlanmaktadır. Ateşin kendi başına beyne hasar vermesi için ise 41,5°C üzerine çıkması gerekir. Çocukların çoğu ateşlenir ancak sadece %4’ünde ateşe bağlı havale görülür. Çocuklarda yüksek ateş 41,5 derece gibi yüksek bir seviyeye ulaşır ise beyne zarar verebilir. Bu tip durumlar, havale geçirme genellikle genetik yatkınlık ile olur.

Soğuk algınlığı, grip gibi enfeksiyonlar anjin, orta kulak iltihabı, ishal, idrar yolu enfeksiyonu ateşe yol açar. Çocuklarda ateşin en sık nedeni olan üst solunum yolu enfeksiyonları gibi durumlar, üç dört gün süren 39-40°C ateşe neden olabilir. Bazı ciddi hastalıklar ise  çok yüksek ateşe yol açmayabilir. 0-3 ay arası bebeklerde, normalin üstünde vücut ısısı tespit edildiğinde ateş kaç olursa olsun hemen doktora başvurun!

Ay ve yaş olarak daha büyük çocuklarda, çocuğun genel durumu önemlidir. Çocuk kendinden geçmemiş ise, uyanık ve oyun oynuyorsa, yiyip içebiliyorsa, solunumu normalse çok da korkmaya gerek yoktur.

Ateşin kendi başına beyne hasar vermesi için ise 41,5°C üzerine çıkması gerekir. Çocukların çoğu ateşlenir ancak sadece %4’ünde ateşe bağlı havale görülür.

 

Bebek ve çocuklarda yüksek ateş nasıl düşürülür? Evde ateş düşürmek için neler yapılabilir?

Bebek ve çocuklarda ateş düşürmek için evde yapılabilecekler şöyledir.

Ateşlenen çocuğa hafif ince kıyafetler giydirin

Çocuğa hafif ince kıyafetler giydirilmeli, üzeri örtülmemeli. Oda ısısı 21-23°C  olmalı, fazla ısıtılmamalı. Ateş yükselirken üşüme ve titreme geldiyse ince bir örtüyle üzeri örtülmelidir.

Sıvı kaybını telafi edin. Sıvı almasını sağlayın.

Aşırı terlediği için sıvı kaybı olacaktır. Ateşi düşürmek için bol bol su, sıvı içirmeye çalışılmalıdır.  Yemekten çok sıvı önemlidir. Anne sütü alan bebekler sık sık emzirilmelidir. Eğer çocukta ishal, kusma da varsa o zaman sıvı kaybı daha çok olacağından ateşin düşürülmesi önem kazanır.  Hem ateş hem de ishal ve kusma sıvı kaybı nedeniyle çocuğu riske sokar.

Soğuk su ve bez ile eklem yerleri, koltuk altları ve ensesini serinletin.

Soğuğa yakın ılık suyla ense, eklem yerlerine, alnına kompres yapılabilir. Sirkeli, alkollü sıvılar kullanılmamalıdır.

Ilık  suyla duş aldırın

Bunlara rağmen ateş halen yüksek ise çocuğa ılık  suyla duş aldırılabilir. Kesinlikle soğuk su tavsiye edilmez. Ilık su vücut normal ısısı sıcaklığında yani yaklaşık 36 derece su demektir. Çocuğun biraz ıslak kalması serinlemesini sağlar.

Kesinlikle aspirin vermeyin

Ateş düşürmek için çocuğa kesinlikle aspirin verilmemelidir. 18 yaş altındaki çocuklarda grip, nezle, su çiçeği vb gibi viral (virüse bağlı) enfeksiyonlarda aspirin verilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Karaciğer ve beyinde hasar yaratabilir. Hatta ölümlere neden olabilir.

Hastayken çocukların da iştahı azalır. Yemek yemesi için zorlanmamalıdır. Böyle dönemlerde en sevdiği yemekler hazırlanmalı ve yiyebildiği kadar yemesi sağlanmalıdır.

Ateş düşürücü ilaçlar hekim kontrolünde verilmeli gelişi güzel kullanılmamalıdır. Hekimler genellikle 2 ayrı ağrı kesici yazabilirler bunların etken maddeleri farklı olduğundan dönüşümlü kullanılır.  Antibiyotik bir ateş düşürücü değildir ve kesinlikle hekim önermeden verilmemelidir. 39° C den daha düşük ateşlerin çoğunda eğer çocuğun genel durumu iyi ise, ilaç ihtiyacı olmayabilir. WHO  ( DSÖ) Çocuklarda 39 C ve üstü ateş parasetamol ile düşürülmesini önermektedir. 39°C üzerinde ateşte parasetamol veya ibuprofen etken maddeli ateş düşürücüler, çocuğun yaşı ve kilosuna göre hekimin önerdiği dozda verilebilir. Çocuğunuzun yaş ve kilosuna göre önerilen dozu bilmiyorsanız, telefonla da olsa bir sağlık kuruluşundan veya hekiminizden destek alınız. Ateş düşürmek için limon, sirke vb. kullanmanın ekstra bir faydası yoktur.

Acil sağlık kurumuna başvurun!

Çocuğunuz 0-3 aylıksa ve ateşi çok yüksekse,
Çocuğunuzun ateşi 40°C ve üstündeyse,
Durmadan ağlıyor, sıvı alamıyorsa,
Eğer ateşi 48 saatten daha uzun sürer ve ateş düşürücü ilaçlarla bile düşmezse,
Ateşle birlikte çocukta kasılma, şuur kaybı, kusma, ishal, nefes almada zorluk gibi başka belirtiler de varsa,
Çocuk ateşli havale geçiriyorsa, derhal bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

 

 

 

Bu içerik Yrd. Doç. Dr. E. Mahir Gülcan tarafından kontrol edilmiştir.

 

Ailelerin ve uzmanların tercih ettiği yayın. Anne bebek çocuk sağlığı, gelişimi ve beslenmesi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.