Vücut sıcaklığının normal değerlerin üzerinde olmasına  “ateş” denir. Ateş ölçülürken, koltuk altından 37.4°C, ağızdan 37.5°C, popodan 38°C, kulaktan ölçümlerde 37.5°C üzerindeki çıkan değerler ateş olarak kabul edilir. Altı aydan küçük bebeklerde kulaktan yapılan ölçümler daha doğru sonuç verir.

Bebek ve çocuklarda yüksek ateş nasıl düşürülür?

Ağızdan ateş ölçümü bebeklerde zor olabilir onun için ölçüm küçük bebeklerde emzik termometrelerle yapılabilir.  Popodan ölçüm, yaparken dijital termometre temiz olmalı ve bebeğe nazik davranılmalıdır. Aksi halde yaralanmaya sebep olunabilir. Kulaktan ölçüm yaparken, her iki kulaktan birkaç defa ölçüm yapılmalı ve en yüksek değer baz alınmalıdır. Koltuk altından ölçüm yaparken ise önce çocuğun koltuk altı kurulanmalı sonra ölçüm yapılmalıdır. Çocuklarda en sık tercih edilen yöntemdir. Yenidoğanda en uygun ölçüm şeklidir.  Plastik şerit termometreyle ölçüm için şerit alına yapıştırılır, vücut sıcaklığı bir dakika sonra renk değişikliği skalasından okunur. Bu yöntemle ölçüm güvenilir değildir.

Ateş ölçümü, yenidoğanlarda (ilk 4 hafta) koltukaltından; 4 hafta-5 yaş arası çocuklarda ise koltuk altı ve kulaktan yapılmalıdır.

 

Ateş bir hastalık değil belirtidir. Ateş korkusu nedeniyle telaş yaşayan aileler sağlık merkezlerini gereksiz kullanma ve gereksiz tedavilere neden olabilmektedir. Oysa ateş ile birlikte bakterilerin ölmesi hızlanmaktadır. Ateşin kendi başına beyne hasar vermesi için ise 41,5°C üzerine çıkması gerekir. Çocukların çoğu ateşlenir ancak sadece %4’ünde ateşe bağlı havale görülür. Ateşin beyne zarar verecek duruma gelmesi için 41,5 dereceye gelmiş olması gerekir. Havale geçirme genellikle genetik yatkınlık ile olur.

Soğuk algınlığı, grip gibi enfeksiyonlar anjin, orta kulak iltihabı, ishal, idrar yolu enfeksiyonu ateşe yol açar. Çocuklarda ateşin en sık nedeni olan üst solunum yolu enfeksiyonları gibi durumlar, üç dört gün süren 39-40°C ateşe neden olabilir. Bazı ciddi hastalıklar ise  çok yüksek ateşe yol açmayabilir.

0-3 ay arası bebeklerde, normalin üstünde vücut ısısı tespit edildiğinde  ateş kaç olursa olsun hemen doktora başvurun!

 

Ay ve yaş olarak daha büyük çocuklarda, çocuğun genel durumu önemlidir. Çocuk kendinden geçmemiş ise, uyanık ve oyun oynuyorsa, yiyip içebiliyorsa, solunumu normalse çok da korkmaya gerek yoktur.

Ateşlenen çocuğa evde neler yapılabilir?

-Çocuğa hafif ince kıyafetler giydirilmeli, üzeri örtülmemeli. Oda ısısı 21-23°C  olmalı, fazla ısıtılmamalı. Ateş yükselirken üşüme ve titreme geldiyse ince bir örtüyle üzeri örtülmelidir.

-Aşırı terlediği için sıvı kaybı olacaktır. Bol bol su, sıvı içirmeye çalışılmalıdır.  Yemekten çok sıvı önemlidir. Anne sütü alan bebekler sık sık emzirilmelidir. Eğer çocukta ishal, kusma da varsa o zaman sıvı kaybı daha çok olacağından ateşin düşürülmesi önem kazanır.  Hem ateş hem de ishal ve kusma sıvı kaybı nedeniyle çocuğu riske sokar.

-Ilık suyla ense, eklem yerlerine, alnına kompres yapılabilir. Sirkeli, alkollü sıvılar kullanılmamalıdır.

-Bunlara rağmen ateş halen yüksek ise çocuğa ılık  suyla duş aldırılabilir. Kesinlikle soğuk su tavsiye edilmez. Ilık su vücut normal ısısı sıcaklığında yani yaklaşık 36 derece su demektir. Çocuğun biraz ıslak kalması serinlemesini sağlar.

Ateş düşürmek için çocuğa kesinlikle aspirin verilmemelidir. 18 yaş altındaki çocuklarda grip, nesle, su çiçeği vb gibi viral (virüse bağlı) enfeksiyonlarda aspirin verilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Karaciğer ve beyinde hasar yaratabilir. Hatta ölümlere neden olabilir.

 

-Hastayken çocukların da iştahı azalır. Yemek yemesi için zorlanmamalıdır. Böyle dönemlerde en sevdiği yemekler hazırlanmalı ve yiyebildiği kadar yemesi sağlanmalıdır.

-Ateş düşürücü ilaçlar hekim kontrolünde verilmeli gelişi güzel kullanılmamalıdır. Hekimler genellikle 2 ayrı ağrı kesici yazabilirler bunların etken maddeleri farklı olduğundan dönüşümlü kullanılır.  Antibiyotik bir ateş düşürücü değildir ve kesinlikle hekim önermeden verilmemelidir. 39° C den daha düşük ateşlerin çoğunda eğer çocuğun genel durumu iyi ise, ilaç ihtiyacı olmayabilir. WHO  ( DSÖ) Çocuklarda 39 C ve üstü ateş parasetamol ile
düşürülmesini önermektedir. 39°C üzerinde ateşte parasetamol veya ibuprofen etken maddeli ateş düşürücüler, çocuğun yaşı ve kilosuna göre hekimin önerdiği dozda verilebilir. Çocuğunuzun yaş ve kilosuna göre önerilen dozu bilmiyorsanız, telefonla da olsa bir sağlık kuruluşundan veya hekiminizden destek alınız.

ACİL SAĞLIK KURUMUNA BAŞVURUN!

Çocuğunuz 0-3 aylıksa ve ateşi çok yüksekse,
Çocuğunuzun ateşi 40°C ve üstündeyse,
Durmadan ağlıyor, sıvı alamıyorsa,
Eğer ateşi 48 saatten daha uzun sürer ve ateş düşürücü ilaçlarla bile düşmezse,
Ateşle birlikte çocukta kasılma, şuur kaybı, kusma, ishal, nefes almada zorluk gibi başka belirtiler de varsa,
Çocuk ateşli havale geçiriyorsa, derhal bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

 

 

Bu içerik Yrd. Doç. Dr. E. Mahir Gülcan tarafından kontrol edilmiştir.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here