Sosyal alışveriş

Sosyal alışveriş

Satın alma davranışlarımız da her şey gibi on yıllar içinde değişiyor. İyi ki de öyle. Neden mi? Anlatacağım…

Bugün size “sosyal alışveriş” kavramından bahsetmek istiyorum. Ama önce alışveriş davranışlarımızın değişimine biraz değinelim. Bir çoğumuz 1950’lerin reklamlarını, ilanlarını görmüşüzdür. Zararlı tütün mamülleri ve alkolün nasıl ideal erkekle bütünleştirildiğini… Sigara ve alkolün sağlıklı yaşam için destekleyici olduğunun anlatıldığını… Sonraki yıllarda devam eden bu reklamlara bir de ilaç sektörü eklendi. Alkol ve sigara kullanımı patlama yaptı, aşırı ilaç kullanımı ve ilaç bağımlılığına yol açtı elbette. Fark ettik, ama geç fark ettik.

Sonra plastikle tanıştık. Petrol türevlerinin kullanımıyla üretilen ucuz, dayanıklı ama zararlı plastik, naylon ürünler… Hem kendimize hem çevreye kalıcı zararlar veren milyarlarca ürün üretildi, her yaştan bireyin kullanımına uygundu, ucuzdu… Sonsuza dek bizimle yaşayacak plastikten bir kıta yarattık. Fark ettik, ama geç fark ettik.

Fark ettik, ama geç fark ettik

“Kapitalizmin çocukları” olarak çok satın almanın, çok tüketmenin yüceltildiği bir dünya görüşünün hakim olduğu zamanlarda doğup büyüdük. Markalarla bağ kurmamız sağlandı. Bir kısım gençlik markalar aracılığıyla kendini ifade ettiğini sandı. Etiketler logolara dönüştü, logolar büyüdü tasarımın kendisi oldu ve markaların hakimiyeti devam etti. Fark ettik, ama geç fark ettik.

Neden sonra markaların arka bahçesine girildi ve görüldü ki, büyük çok büyük bir emek sömürüsü vardı. Açlık sınırında çalıştırılan yetişkinler… İçimizi sızlatan çocuk işçiler… Kitlenin bir kısmı desteklediği markadan uzaklaşınca, insan emeğine küçük de olsa hak temelli bir yaklaşım, iş ve çalışma koşullarında iyileştime başladı fakat sömürü hala bir sorun…

Emeğin yanında eş zamanlı olarak çevreye de adil yaklaşım gerektiği düşüncesi gündeme geldi. Üretip satın alırken yaşadığımız çevre ve doğamıza verdiğimiz zararı nasıl azaltabilirdik? Bu soru aklımıza çok geç gelmişti, fark ettik. Geri dönüşüm kavramı tüm markaların üretim anlayışına girmeye başladı. Artık aldığımız ürün ne şekilde üretildi biliyoruz.

Ama bugün size tüm bunlar büyük başarıymış, insanoğlu artık yeni çağa hazırmış ve nesillerimize övündüğümüz bir sistem bırakıyormuşuz gibi anlatmıyorum, yanlış anlaşılmasın. Bu bir süreç. Umarım aynı zamanda evrimdir de… Sanırım birkaç on yıla daha ihtiyacımız var buna cevap vermek için…

Peki sosyal alışveriş nedir?

Sosyal alışveriş, satın alırken kendi ihtiyacınız dışında bir başkasının hayatındaki ihtiyaçların ortadan kalkmasına aracılık edeceğiniz bir alışveriş anlayışı… Farkındalığı olan bireylerin gerçekleştireceği bir tercih…

Sivil toplum kuruluşları olan vakıf ve dernekler artık bir çok şekilde desteklenebiliyor. Bağışlar, yardım koşuları, gelir oluşturucu etkinlikler. Bunlara bir de günlük ihtiyaçlarımıza cevap verecek destek ürünleri eklendi. Bir çok sivil toplum kuruluşu hizmet ettikleri dezavanajlı gruplara fayda üretebilmek için çeşitli ürünler geliştirdi ve tüketicilere bir ürün satılırken başkaları için de faydalı olma imkanı sağlıyor.

Çok uluslu şirketlerin yüzbinlerce ürününden birini satın almak yerine neden bir sivil toplum kuruluşunun ürününü almayı tercih etmeyelim? Sosyal alışveriş, alışveriş tercihlerimizi değiştirmemizle yaygınlaşabilecek ve yerleşebilecek bir kavram. Vakıflar ve derneklerin finansal özgürlük kazanarak daha fazla kişiye destek olabilmesini sağlayacak bir yol.  Eğer bu farkındalığa sahip olur ve satın alırken bu yaklaşımla hareket edersek eşitsizliklerin ortadan kalkabileceği bir on yıla kapıyı aralayabiliriz. Neden olmasın?

İstanbul Zihinsel Engelliler için Eğitim ve Dayanışma Vakfı İZEV’ de bu sivil toplum kuruluşlarından biri ve sosyal alışveriş, sosyal marka kavramının öncüsü. Senelerdir aktif olarak içinde bulunduğum 32 yıllık bir kurum… İZEV 6 aydır Türkiye’nin en büyük 3 e-ticaret sitesinde kendi ürünleriyle yer alıyor. Elde edilen tüm gelir özel gereksinimli bireylerin desteklendiği programlar ve projelerde kullanılıyor. İZEV dükkanını ziyaret etmek isterseniz aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.  

https://www.trendyol.com/magaza/izev-m-218708?sst=0

https://www.hepsiburada.com/magaza/izev-vakfi

https://www.gittigidiyor.com/magaza/izevvakfi

Bunun yanında İZEV’in Sabiha Gökçen Havalimanı’nda iç hatlarda İZEV SHOP adlı bir sosyal shopu da bulunuyor, seyahatlerinizde ziyaret edebilirsiniz.

Yapacağınız tek şey, zaten ihtiyacınız olan bir ürünü sosyal alışveriş anlayışıyla İZEV’den almayı tercih etmek… Gelin eksik yaprağı hep birlikte tamamlayalım.

Merve Kılıç – Sivil Toplum Uzmanı