Medya okuryazarlığı bilinci oluşmazsa cesaretle cehalet karışır

Bana sık sık medya okuryazarlığı bilinci neden bu kadar önemli diye soruyorlar. Bir örnekle anlatmaya çalışacağım. Son günlerde yapay zekâ ve robotlar üzerine eğitim enflasyonu yaşanıyor. Bu eğitimleri verenlerin bazılarının hayatlarında hiç robot üretmediğini, robotlarla ilgili çok fazla donanımlarının olmadığını ya da yapay zekâ üzerine hiçbir çalışma yapmadıklarını görmek ise beni şaşırtmıyor. Çünkü medya okuryazarlığı bilinci oluşmazsa cesaretle cehalet birbirine karışır.

Medya okuryazarlığı bilinci oluşmazsa cesaretle cehalet karışır

Bilmediği işin uzmanı olanlar var

Ülkemizde işin uzmanı olmadığı halde eğitim verenlerle karşılaşma durumumuz her geçen gün artıyor. İşin uzmanı olanlar çalışmakla meşgul olurken, işi bilmeyenler uzman gibi eğitim vermeye kalkıyor. Özellikle STEM gibi bilimin konuşulduğu eğitim sisteminde hiçbir şey üretmemiş olanların söz sahibi olması gerçekten üzücü. Çünkü işi bilen değil de yanlış bilenlerin verdiği eğitimle hiçbir şey üretilemez. Hatta geri adıma doğru gitmeye başlarız. Bu durumu fark ettiğimden bu yana teknolojiyle ilgili haberler yapmaya daha fazla ağırlık vermeye karar verdim. Çünkü bilmedikleri işin uzmanı gibi ortada dolaşanların insanları yanlış yönlendirmesinin önüne ancak bu şekilde geçilebilir.

Yapay zekâ ve robot üzerine çalışanlar ülkemizde sanki havada uçan araçlar, kendiliğinden ameliyat eden cerrah robotlar olduğunu iddia etmeleri bilim kurgu filmlerinin ötesine geçmeyecek düzeyde gerçektir. Geleceğe Dönüş filminden hatırlayacağımız üzere kurgulanan birçok gelişme hâlâ olmadı.

Elon Musk, “Yapay zekâ uzun vadede, başımıza bela olacak.” derken, Mark Zuckerberg, “Yapay zekâ uzun vadede, insanlığın gelişimini uçuracak.” diyor. Hangisinin gerçek olduğunu California’da Auris Health firmasında cerrahi navigasyon ve sanal gerçeklik ile ilgili algoritmalar geliştiren Dr. Elif Ayvalı’ya sordum. Yanıtı ise, çok şaşırtıcıydı:

“Ben daha çok Andrew Ng ile aynı fikirdeyim. Bu soru, ileride Mars’a taşınınca kalabalık olur muyuz sorusu gibi, der kendisi.  Asıl soru kendimize nasıl bir gelecek hayal ediyoruz? İnsanların sonunu teknolojiden çok yine insanlar getiriyor çünkü. Tarihten ders alırsak, bu teknolojiyi iyi kullananlar da kotu kullananlar da olacak. Ben bilimin ve teknolojik gelişmenin zarardan çok yarar getireceğine inananlardanım. Bilim adamlarına ve araştırmacılara düsen görev, insanların fiziksel ve zihinsel zarar almalarına yol açacaklarını tahmin ettikleri projelere dahil olmamak. Konferanslarda ve panellerde yapay zekânın etiği ve nasıl denetleneceği sürekli gündeme geliyor. Gündemde tutmak da bizim görevimiz. Bugün endişelenilmesi gereken konu iş göçleri konusunda ne yapacağız? Yapay zekâ bir çok işi insanların elinden alacak. Bunun durduruluşu yok. Teknolojiyle birlikte yaşamayı ve gelişmeyi öğrenmek zorundayız.”

Ülkemizde robotlar ve yapay zekâ üzerine eğitim verdiğini iddia edenlerin, insanları sadece boş umutlarla nasıl kandırdığını görmek çok üzücü. Tabii bunu birçok meslek grubunda da yaşıyoruz. Herkes gazeteci, herkes uzman, herkes eğitimci kısaca herkes her şeyi biliyor. İşin ilginç yanı aslında bu her konuyu bildiklerini iddia edenler hiçbir konuda uzman değiller. Bu nedenle lütfen eğitim aldığınız kişilerin ortaya ne koyduklarına bakın. Sadece akademik anlamda üretilen makalelerin dışında gerçek hayata geçirilmiş nasıl projeler olduğunu da bakın. Bu durum uzman gazetecilerin yetişmesi ile camiada gerçeklerin ve sahtelerin ortaya konması için en önemli noktalardan bir tanesi. Uzman medya daha iyi süzgeçten geçirerek bilgileri insanlara sunar. Haber kaynağı arama telaşıyla yanlış isimleri gündeme getirme durumlarıyla da karşılaşılabiliyor. Bu sorun, medyanın güçlenmesi ve doğru haber kaynaklarının gündeme taşınması ile aşılabilir.

Medya okuryazarlığı bilinci oluşmazsa cesaretle cehalet karışır

Medya okuryazarlığı bilinci geliştikçe, ortada dolaşan bu sözde uzmanlardan kurtulmak mümkün olabilir. Bu sorunu çözmek için dışarıdan eğitim alan firmaların yaptığı işbirliklerine, eğitim aldıkları bu kişilerin nitelik ve donanımlarına çok dikkat etmeleri gerekiyor. Yanlış kişiden alınan eğitimle ilerlenmez sadece geri kalınır. Hatta yanlış hamlelerle yanlış adımlar atılır. Eğer kazanmak istiyorsanız faydalı ve başarılı olmak için doğru uzmanlarla iyi eğitimler alın ve hayata geçirilen projeler üretin.

Esra ÖZ

Bilim ve Sağlık Habercisi, Biyolog ve Sosyal Medya Danışmanı

Ailelerin ve uzmanların tercih ettiği yayın. Anne bebek çocuk sağlığı, gelişimi ve beslenmesi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.